Jakie zabawki dla dzieci z autyzmem będą odpowiednie? Czy istnieje jeden uniwersalny klucz doboru takich zabawek i można mieć pewność, że będą odpowiednio wspierały malucha? Sprawdź nasz poradnik – prezentujemy zasady i koncepcje, którymi warto się posiłkować przy wybieraniu konkretnej zabawki dla dzieci w spektrum.
Zabawki dla dzieci ze spektrum autyzmu – jakie są najlepsze wybory?
Spektrum autyzmu oznacza bardzo różne potrzeby rozwojowe, sensoryczne i poznawcze, dlatego trudno mówić o jednej, uniwersalnej liście idealnych zabawek dla dzieci będących w spektrum. Można jednak nieco zawęzić obszar poszukiwań, uwzględniając kilka uniwersalnych zasad.
Po pierwsze, zabawki dla dzieci ze spektrum autyzmu powinny być przewidywalne, czyli takie, gdzie dziecko dobrze rozumie, w którym momencie następuje początek zabawy i jej koniec. Po drugie, zabawka musi dawać możliwość zabawy we własnym tempie – bez presji. Po trzecie, nie powinna być przebodźcowująca – wybieraj takie, w których ilość dźwięków i kolorów nie przytłacza.
Zabawka nie może przeciążać, powinna dawać poczucie kontroli, dziecko musi czuć, że potrafi ustalić, co do czego służy i jak wykorzystać konkretne elementy.
Zabawki wspierające rozwój i koncentrację dzieci w spektrum
Zabawki dla dzieci w spektrum autyzmu, jeżeli wybierzesz te, które realnie wpływają na rozwój malucha, mogą być nieocenione przy wspieraniu różnych funkcji. Motoryka, poprawa koncentracji i zapewnianie wyciszenia, praca nad koordynacją ręka-oko czy regulacja sensoryczna – wszystkie te aspekty mają bardzo duży wpływ na rozwój i zachowanie dziecka w spektrum.
Dobrym wyborem dla nieco starszych dzieci są na przykład klocki konstrukcyjne. Zestawy dostępne w sklepie Out Of The Box zostały zaprojektowane z myślą o wszystkich dzieciach i dorosłych, jednak wiele cech (jasne zasady, skupienie na jednej czynności, powtarzalność) sprawia, że mogą stanowić świetną opcję dla dzieci neuroróżnorodnych. Maluch otrzyma jasną instrukcję składania, klocki pozwolą mu ćwiczyć umiejętności manualne, będzie musiał skupić się na jednej czynności. Klocki są przyjemne w układaniu, wydają miły, satysfakcjonujący dźwięk przy składaniu, dodatkowo dziecko układa coś, co zna ze swojego świata – Paczkomat, Ciężarówkę czy Sortownię. Taki zestaw zakotwicza w poczuciu bezpieczeństwa, świetnie rozwija motorykę.
Sprawdzą się też wszelkiego rodzaju układanki i sortery – takie, w których istnieje jasne, przewidywalne rozwiązanie problemu, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by dziecko mogło samodzielnie wprowadzić modyfikacje i nadal dobrze się bawić.
Zabawki manipulacyjne są z kolei polecane młodszym dzieciom – przekładanie, wciskanie, wyciąganie, otwieranie czy zamykanie to dobry przykład funkcji zabawki wspierającej samoregulację. Dobrze, gdy zabawka daje informację zwrotną bez zbędnego hałasu, nagłych dźwięków czy migających kolorów, co część dzieci może zwyczajnie zrazić, przebodźcować i zniechęcić do dalszej zabawy.
Pamiętaj, że to, co pomaga jednemu dziecku się skupić, inne może rozpraszać. Spektrum autyzmu jest skalą i najlepiej, gdy rodzic na bieżąco obserwuje, jak konkretna zabawka wpływa na malucha. Jedne dzieci mogą denerwować się czymś, co inne wprowadzi w przyjemny stan relaksu – warto pilnować i reagować na bieżąco!
Zabawki dla dzieci w spektrum autyzmu – przykłady praktycznych rozwiązań
Kiedy to, jakie zabawki dla dzieci ze spektrum autyzmu będą najlepsze dla Twojego malucha, masz już ustalone, pora na zaplanowanie, jak wpleść zabawę w codzienną rutynę. Dobrym pomysłem jest stworzenie rytuału przejścia w formie zabawy, na przykład po powrocie do domu, gdy dziecko potrzebuje wyciszenia. Ustal, że każdego dnia zaproponujesz dziecku zabawę o tej samej porze, kiedy zauważysz, że jest przebodźcowane i zmęczone.
Ważne jest, by zabawa była przewidywalna, odbywała się w tym samym miejscu, obejmowała te same akcesoria – tak, by maluch czuł, że to zwyczaj, bezpieczny rytuał kotwiczący go w ciepłym i przyjaznym otoczeniu.
Zdarza się, że dzieci w spektrum chętnie powtarzają tą samą czynność, co także podnosi ich poczucie bezpieczeństwa. Jeżeli wprowadzasz zmiany, rób to stopniowo, po jednym elemencie. Gdy chcesz sprawdzić, jak maluch zareaguje na nowe zabawki, nie usuwaj starych znienacka – dla części dzieci może to być nieprzyjemne doświadczenie, szczególnie jeśli którąś z zabawek lubi bardziej niż inne. Dla wielu dzieci w spektrum nagłe zmiany mogą być trudne, nie wystawiaj więc malca na tego typu sytuacje.
Zabawki mają wspierać dziecko, nie naprawiać jego niektóre zachowania, jeżeli więc maluch wymyśli sposób łączenia klocków według własnego uznania albo wypełni kolorowankę wbrew instrukcji – pozwól mu na to. Eksplorowanie świata na własnych zasadach jest bardzo istotne.
Jakie zabawki dla dzieci ze spektrum autyzmu wybrać na początek?
Zasada mniej znaczy więcej sprawdza się wśród dzieci z autyzmem, dlatego lepiej jest zaproponować maluchowi dwie, trzy zabawki jednocześnie, niż dużą ilość bodźców. Maluch może zagubić się i nie umieć wybrać samodzielnie tego, co sprawi mu radość.
Obserwuj reakcje dziecka – jeżeli zabawka mocno go pobudza, spróbuj stopniowo wymienić ją na inną. Zacznij od prostszych układanek czy klocków i zobacz, jak szybko dziecko poradzi sobie z ich ułożeniem, czy nie frustruje się, nie zniechęca. Ważne jest, by zabawę kończyło ze spokojem, nie poprzez rezygnację z powodu braku możliwości rozwiązania zadania.
Wybór zabawek na początek może więc polegać na wypróbowaniu różnych zestawów, różnych kierunków, następnie na obserwacji i wyciąganiu wniosków. Możesz skonsultować swoje wybory z pedagogiem czy psychologiem, który pomoże Ci przeanalizować wybory i naprowadzić na kierunek, w którym warto iść dalej.
Dobrze dobrana zabawka jest narzędziem wspierającym rozwój, dającym poczucie bezpieczeństwa i realną możliwość regulowania emocji. Dzieci w spektrum mogą potrzebować wyciszenia i samoregulacji mocniej, niż inne maluchy, dlatego warto dokładnie przemyśleć wybór zabawek. Sprawdzaj na bieżąco reakcję dziecka.
Pamiętaj, że nie istnieje jedyna słuszna zabawka dla dzieci w spektrum, ale zasady można zastosować uniwersalnie – powodzenia!
